17
0
اجزای منبع تحت فشار پمپ آب؛ معرفی قطعات و نحوه عملکرد
اجزای منبع تحت فشار پمپ آب شامل پوسته، تیوپ یا دیافراگم، محفظه هوا، فلنج، والف و اتصالات است. در این راهنما وظیفه هر قطعه، شیوه کار مخزن و نشانه‌های خرابی آن را می‌خوانید.
- اجزای اصلی منبع تحت فشار در یک نگاه
- تیوپ منبع تحت فشار یا بلادر
- دیافراگم چه تفاوتی با تیوپ دارد؟
- محفظه هوای فشرده
- فلنج منبع تحت فشار
- واشر، اورینگ و قطعات آب‌بندی
- والف هوا یا شیر شارژ
- اتصال آب و دهانه رزوه‌ای
- پایه‌ها و بخش نگهدارنده
- کدام تجهیزات جزو خود منبع تحت فشار نیستند؟
- اجزای منبع چگونه با هم کار می‌کنند؟
- نشانه خرابی هر قطعه منبع تحت فشار
- جمع‌بندی
منبع تحت فشار پمپ آب از چند قطعه ساده اما وابسته به هم تشکیل شده است. پوسته فلزی فشار را تحمل میکند، تیوپ یا دیافراگم آب و هوا را از هم جدا نگه می‌دارد و هوای فشرده‌شده، انرژی لازم برای خروج آب از منبع را فراهم میکند. فلنج، والف هوا، اتصال آب و قطعات آب‌بندی نیز باعث می‌شوند این چرخه بدون نشت و افت فشار انجام شود. در این مقاله فقط اجزای خود منبع تحت فشار و وظیفه هر بخش را بررسی می‌کنیم. تجهیزاتی مانند کلید اتوماتیک، مانومتر و پنجراهی در عملکرد مجموعه هر پمپ مانند پمپ آب خانگی لئو نقش دارند، اما معمولاً جزو ساختمان داخلی منبع محسوب نمی‌شوند.
اجزای اصلی منبع تحت فشار در یک نگاه
قطعه | وظیفه اصلی |
|---|---|
پوسته فلزی | تحمل فشار و محافظت از قطعات داخلی |
تیوپ یا بلادر | نگهداری آب و جداسازی آن از هوای فشرده |
دیافراگم | جداسازی بخش آب و هوا در منابع دیافراگمی |
محفظه هوای فشرده | ذخیره انرژی و راندن آب به سمت لولهکشی |
فلنج | مهار تیوپ و ایجاد مسیر اتصال آب |
واشر و آب‌بند | جلوگیری از نشت آب و هوا در محل اتصال فلنج |
والف هوا | تنظیم و بررسی فشار باد اولیه منبع |
اتصال ورودی و خروجی آب | ارتباط منبع با لولهکشی سیستم |
بدنه نگهدارنده یا پایه‌ها | تثبیت منبع در محل نصب |
پوسته، بخش خارجی و مقاوم منبع است و معمولاً از فولاد فرم‌داده‌شده ساخته میشود. دو نیمه پوسته پس از شکل‌دهی به یکدیگر جوش داده می‌شوند تا مخزنی بسته و مقاوم در برابر فشار ایجاد شود. پوشش رنگ بیرونی نیز از فلز در برابر رطوبت و خوردگی محیطی محافظت میکند. پوسته با آب مصرفی تماس مستقیم ندارد؛ البته این موضوع درباره منابع تیوپی سالم صدق میکند. آب داخل تیوپ قرار می‌گیرد و فضای میان تیوپ و پوسته با هوای فشرده پر میشود. اگر تیوپ سوراخ شود، آب وارد فضای پوسته خواهد شد و ممکن است از والف هوا خارج شود.
خط جوش بدنه چه نقشی دارد؟
خط جوش محل اتصال قسمت‌های شکل‌داده‌شده مخزن است. این بخش باید در برابر فشار کاری و فشارهای لحظه‌ای سیستم مقاومت کند. زنگ‌زدگی عمیق، تغییر شکل بدنه یا نشتی از خط جوش نشانه‌ای است که نباید نادیده گرفته شود. تعمیر غیراصولی پوسته یک مخزن تحت فشار میتواند خطرناک باشد و باید طبق نظر متخصص و دستورالعمل سازنده انجام شود.
تیوپ منبع تحت فشار یا بلادر
تیوپ، کیسه‌ای انعطافپذیر درون مخزن است که آب وارد آن میشود. در منابع خانگی تیوپی، تیوپ از طریق دهانه فلنج به اتصال آب مرتبط است و اجازه نمی‌دهد آب با هوای فشرده یا سطح داخلی پوسته تماس پیدا کند.
با ورود آب، حجم تیوپ افزایش می‌یابد و هوای اطراف آن فشرده میشود. هنگام باز شدن شیر آب، هوای متراکم به سطح تیوپ فشار وارد میکند و آب را به لولهکشی برمی‌گرداند. بنابراین خود تیوپ فشار تولید نمی‌کند؛ نیروی اصلی از هوای فشرده اطراف آن تأمین میشود.
تیوپ باید ویژگی‌های زیر را داشته باشد:
- انعطاف‌پذیری کافی برای انبساط و جمع‌شدن مداوم
- مقاومت در برابر پارگی و خستگی مکانیکی
- سازگاری با دما و فشار کاری منبع
- تناسب کامل دهانه تیوپ با فلنج همان مدل
- مناسب بودن جنس تیوپ برای تماس با آب مصرفی، در کاربردهای آب شرب
تیوپ‌ها الزاماً میان برندها و مدلهای مختلف قابل‌جایگزینی نیستند. شکل دهانه، قطر فلنج، ظرفیت منبع و نحوه مهار تیوپ باید با قطعه اصلی مطابقت داشته باشد.
دیافراگم چه تفاوتی با تیوپ دارد؟
در گفت‌وگوی روزمره گاهی واژه‌های تیوپ و دیافراگم به‌جای هم استفاده می‌شوند؛ اما این دو ساختار دقیقاً یکسان نیستند. در منبع تیوپی، آب داخل یک کیسه انعطافپذیر قرار می‌گیرد و هوا اطراف آن است. در منبع دیافراگمی، یک غشای انعطافپذیر مخزن را به دو بخش آب و هوا تقسیم میکند. دیافراگم ممکن است ثابت باشد و مانند تیوپ از دهانه فلنج بیرون نیاید. به همین دلیل روش تعمیر و تعویض قطعه در این دو نوع منبع یکسان نیست.
محفظه هوای فشرده
فضای میان پوسته و تیوپ، محفظه هوای فشرده است. پیش از ورود آب، این قسمت با فشار مشخصی باد میشود که به آن فشار باد اولیه یا پیش‌شارژ می‌گویند. مقدار این فشار باید با تنظیمات کلید اتوماتیک و مشخصات سازنده هماهنگ باشد. چرخه عملکرد محفظه هوا به این صورت است:
- پمپ روشن میشود و آب را وارد تیوپ میکند.
- تیوپ بزرگ‌تر میشود و حجم فضای هوا کاهش می‌یابد.
- با کاهش حجم، فشار هوا افزایش پیدا میکند.
- پمپ پس از رسیدن سیستم به فشار قطع خاموش میشود.
- با باز شدن شیر، هوای فشرده تیوپ را جمع میکند و آب از منبع خارج میشود.
اگر فشار باد اولیه بسیار کم باشد، تیوپ بیش از حد باز میشود و حجم مفید منبع کاهش می‌یابد. اگر فشار باد بیش از اندازه باشد، آب کافی وارد منبع نمی‌شود. اندازه‌گیری باد منبع باید زمانی انجام شود که برق پمپ قطع، فشار آب سیستم تخلیه و منبع از آب خالی شده باشد.
فلنج منبع تحت فشار
فلنج صفحه‌ای فلزی یا پلیمری در قسمت اتصال آب است که دهانه تیوپ را روی بدنه نگه می‌دارد. در بسیاری از منابع خانگی، اتصال رزوه‌ای آب نیز بخشی از مجموعه فلنج است. آب از همین مسیر وارد تیوپ میشود و دوباره به شبکه برمی‌گردد. وظایف فلنج عبارت‌اند از:
- نگه‌داشتن لبه تیوپ در جای خود
- ایجاد اتصال محکم میان تیوپ و بدنه
- فراهم‌کردن مسیر ورود و خروج آب
- امکان دسترسی به تیوپ در مدلهای دارای تیوپ تعویض‌پذیر
فلنج با پیچ‌ها به بدنه متصل میشود. سفت‌کردن نامساوی پیچ‌ها میتواند فشار یکنواخت روی واشر و لبه تیوپ را مختل کند. خوردگی فلنج، ترک، تاب‌برداشتن یا خرابی رزوه اتصال نیز میتواند به نشت آب منجر شود.
واشر، اورینگ و قطعات آب‌بندی
در محل اتصال فلنج به بدنه از واشر، اورینگ یا لبه آب‌بند خود تیوپ استفاده میشود. طراحی دقیق به مدل منبع بستگی دارد. این قطعات باید هم‌زمان جلوی خروج آب و نشت هوای محبوس را بگیرند. نشانه‌های خرابی آب‌بندی فلنج عبارت‌اند از:
- خیس‌شدن اطراف فلنج
- تشکیل رسوب در محل اتصال
- افت تدریجی فشار باد
- زنگ‌زدگی پیچ‌ها و لبه فلنج
- شنیدن صدای خروج هوا یا مشاهده حباب هنگام تست نشتی
تعویض واشر بدون بررسی سطح فلنج همیشه مشکل را برطرف نمی‌کند. خوردگی، ناهمواری یا سفت‌شدن نامتوازن پیچ‌ها نیز باید بررسی شود.
والف هوا یا شیر شارژ
والف هوا معمولاً در بخش بالایی یا سمت مخالف اتصال آب قرار دارد و از نظر ساختار شبیه والف تایر است. این قطعه برای اندازه‌گیری و تنظیم فشار هوای اولیه استفاده میشود. یک درپوش کوچک نیز از ورود گردوغبار و رطوبت به مغزی والف جلوگیری میکند.
والف هوا سه وظیفه اصلی دارد:
- ورود هوا هنگام تنظیم فشار اولیه
- اتصال فشارسنج برای اندازه‌گیری باد منبع
- جلوگیری از خروج هوا پس از جدا کردن پمپ باد یا فشارسنج
خروج آب از والف، در منابع تیوپی، معمولاً نشانه آسیب‌دیدن تیوپ و ورود آب به محفظه هواست. خروج هوا از اطراف مغزی نیز میتواند ناشی از خرابی خود والف باشد. برای بررسی نشتی هوا می‌توان طبق دستورالعمل سرویس‌کار از محلول آب و کف استفاده کرد.
اتصال آب و دهانه رزوه‌ای
اتصال آب رابط میان منبع و لولهکشی است. این اتصال ممکن است در پایین منبع عمودی یا در انتهای منبع افقی قرار گیرد. در بسیاری از مدل‌ها دهانه رزوه‌ای روی فلنج تعبیه شده است. قطر، نوع رزوه و جنس اتصال باید با طراحی سیستم سازگار باشد. اعمال وزن لولهکشی یا گشتاور زیاد به اتصال میتواند به فلنج یا رزوه آسیب برساند. لوله‌ها باید به‌درستی مهار شوند و آب‌بندی اتصال نیز بدون فشار مکانیکی اضافی انجام شود. برای آشنایی با جانمایی و اتصال تجهیزات، راهنمای نصب پمپ آب خانگی را ببینید.
پایه‌ها و بخش نگهدارنده
منابع عمودی معمولاً پایه‌هایی در پایین بدنه دارند و بعضی منابع افقی روی پایه یا شاسی پمپ نصب می‌شوند. پایه در فرایند تولید فشار نقشی ندارد، اما وزن منبع و آب داخل آن را تحمل میکند و مخزن را در وضعیت پایدار نگه می‌دارد. سطح نصب باید صاف و مقاوم باشد. لقی پایه، زنگ‌زدگی شدید یا نصب روی سطح ناپایدار میتواند لرزش مجموعه را افزایش دهد و به اتصالات فشار وارد کند.
کدام تجهیزات جزو خود منبع تحت فشار نیستند؟
چند قطعه معمولاً کنار منبع نصب می‌شوند و به همین دلیل گاهی با اجزای منبع اشتباه گرفته می‌شوند:
- کلید اتوماتیک: فشار سیستم را حس میکند و فرمان روشن یا خاموش شدن پمپ را میدهد.
- مانومتر: فشار آب در لولهکشی را نمایش میدهد؛ این عدد لزوماً معادل فشار باد اولیه منبع نیست.
- پنجراهی: محل اتصال پمپ، منبع، کلید اتوماتیک، مانومتر و خط خروجی است.
- شیر یک‌طرفه: از برگشت آب در مسیر جلوگیری میکند.
- شیر قطع‌کن: برای جداکردن تجهیزات هنگام سرویس استفاده میشود.
این قطعات برای عملکرد کل سیستم ضروری‌اند، اما در بیشتر منابع خانگی بخشی از ساختمان داخلی مخزن نیستند. برای شناخت قطعات داخل خود پمپ، راهنمای اجزای پمپ آب خانگی را بخوانید.
اجزای منبع چگونه با هم کار می‌کنند؟
هنگامی که فشار شبکه به حد شروع پمپ می‌رسد، کلید اتوماتیک پمپ را روشن میکند. آب از اتصال زیر منبع و مجموعه فلنج وارد تیوپ میشود. افزایش حجم تیوپ، هوای میان آن و پوسته را متراکم میکند. پس از رسیدن فشار سیستم به حد قطع، پمپ خاموش میشود.
با باز شدن شیر مصرف، هوای فشرده به تیوپ نیرو وارد میکند. تیوپ جمع میشود و آب از همان اتصال به شبکه برمی‌گردد. تا زمانی که فشار به حد روشن‌شدن پمپ نرسیده باشد، بخشی از مصرف بدون استارت مجدد موتور تأمین میشود.
در این چرخه، خرابی هر جزء اثر مشخصی دارد. پارگی تیوپ جداسازی آب و هوا را از بین می‌برد؛ نشتی والف باعث افت باد میشود؛ خرابی آب‌بندی فلنج فشار را کاهش میدهد و خوردگی اتصال میتواند نشت آب ایجاد کند.
نشانه خرابی هر قطعه منبع تحت فشار
نشانه | قطعه یا بخش مشکوک |
|---|---|
خروج آب از والف هوا | پارگی تیوپ یا دیافراگم |
افت مکرر باد بدون مشاهده آب از والف | مغزی والف، درپوش یا آب‌بندی فلنج |
نشت آب از پایین منبع | فلنج، واشر، رزوه اتصال یا خوردگی بدنه |
روشن و خاموش شدن سریع پمپ | افت باد، پارگی تیوپ یا کاهش حجم مفید منبع |
زنگ‌زدگی اطراف فلنج | نشت طولانی‌مدت یا رطوبت محیط |
تغییر شکل پوسته | فشار نامناسب یا آسیب ساختاری؛ نیازمند بررسی فوری |
این نشانه‌ها برای تشخیص اولیه‌اند. پیش از بازکردن فلنج باید برق پمپ قطع، آب سیستم تخلیه و فشار هوای منبع کاملاً آزاد شود. بازکردن مخزن تحت فشار بدون تخلیه ایمن میتواند خطرناک باشد.
جمع‌بندی
اجزای اصلی منبع تحت فشار شامل پوسته فلزی، تیوپ یا دیافراگم، محفظه هوای فشرده، فلنج، قطعات آب‌بندی، والف هوا و اتصال آب هستند. آب در بخش انعطافپذیر منبع ذخیره میشود و هوای فشرده با واردکردن نیرو به آن، آب را هنگام مصرف به شبکه برمی‌گرداند. هماهنگی این اجزا باعث کاهش تعداد استارت‌های پمپ و یکنواخت‌تر شدن فشار میشود. برای عیب‌یابی باید میان قطعات خود منبع و تجهیزات بیرونی سیستم تفاوت قائل شد. کلید اتوماتیک، مانومتر و پنجراهی در کنترل مجموعه نقش دارند، اما معمولاً جزو اجزای داخلی منبع تحت فشار نیستند.
نظر خود رابنویسید